شاید تا به حال اصطلاحی به نام متن‌باز یا همان Open Source را شنیده باشید. اصطلاحی که در جامعه‌ی اینترنتی فارسی‌زبانان این روزها کاربرد زیادی دارد و بسیاری از وبلاگ‌نویسان وبلاگستان فارسی استفاده از نرم‌افزارهایی که نام متن‌باز را با خود به یدک می‌کشند را پیشنهاد می‌کنند. اما شاید علت و ویژگی‌های این اصطلاح و نرم‌افزاهایی که به این لقب معروف هستند (مانند فایرفاکس، اوبونتو و…) را ندانید. در این مطلب شما با این اصطلاح، ویژگی‌های نرم‌افزارهای متن‌باز و چند نرم‌افزار پرکاربرد متن‌باز آشنا خواهید شد.

۱- نرم‌افزار متن‌باز به چه معناست؟
نرم‌افزارهای متن‌باز نرم‌افزارهایی هستند که کد نرم‌افزار به صورت کامل و بدون کم و کاستی در اختیار کاربری که قصد استفاده کردن را دارد، قرار می‌گیرد. افرادی که در زمینه‌ی برنامه‌نویسی دارای تخصصی باشند، می‌توانند به کمک این کدها برنامه را براساس آنچه که نیاز یا علاقه دارند، تغییر و توسعه دهند. علاوه بر این هر کاربری می‌تواند اینگونه نرم‌افزارها را بدون زیر پا گذاشتن قوانین کپی‌رایت، کپی و پخش کند. برخلاف اینگونه نرم‌افزارها، شرکت‌های تولید کننده‌ی نرم‌افزاهای متن‌بسته هیچگاه کدهای خود را فاش نمی‌کنند تا رقبای آنها نتوانند به کمک کدهای منتشر شده، نرم‌افزاری مشابه تولید کنند.


۲- ویژگی‌های نرم‌افزارهای متن‌باز چیست؟
نرم‌افزاری متن‌باز دارای ویژگی‌هایی هستند که مهمترین آنها عبارتند از:
- به صورت رایگان پخش و در اختیار مصرف‌کننده قرار بگیرد.
- منبع کلیه‌ی کدهای استفاده شده در نرم‌افزار همراه با آن منتشر شود.
- هر کسی بتواند کدهای برنامه را به صورت دلخواه تغییر دهد.
- نسخه‌های تغییریافته بدون هیچگونه مشکل قانونی قابل انتشار باشند.
- لیسانس استفاده از آن نباید برای یک نرم‌افزار یا سیستم عامل خاص باشد.


۳- نرم‌افزارهای پرطرفدارمتن‌باز کدامند؟

امروزه نرم‌افزارهای زیادی به صورت مجانی بر روی اینترنت برای دانلود قرار دارند، اما پرطرفدارترین نرم‌افزارهای متن‌باز عبارتند از:
- Open Office: نرم‌افزاری مشابه با آفیس مایکروسافت
- FireFox: مرورگری مشابه با اینترنت اکسپلورر
- Audacity: نرم‌افزار ویرایش صدا
- Pidgin: پیام‌رسان مشابه یاهو مسنجر یا گوگل تالک
- Open Anti Virus: ویروس‌کش متن‌باز
- Ubuntu: سیستم عامل بر پایه‌ی لینوکس
۴- از کجا نرم‌افزارهای متن‌باز را دانلود کنم؟
برای دانلود کردن نرم‌افزارهای متن‌باز می‌توانید به وب‌سایت SourceForge بروید و هر آنچه می‌خواهید را از آنجا دانلود کنید.